Иако повеќето луѓе ги поврзуваат пчелите исклучиво со течното злато – медот, нивниот придонес за човековата благосостојба е многу поширок.
Според официјалните податоци на Организацијата за храна и земјоделство (ФАО), вредноста на нивниот труд на глобално ниво изнесува меѓу 235 и 577 милијарди долари годишно.
Причината за оваа вртоглава сума е едноставна – дури 75% од водечките светски култури кои завршуваат на нашите трпези директно зависат од опрашувањето. Од утринското кафе, преку памукот во нашата облека, па сè до свежото овошје и зеленчук – без овие инсекти, рафтовите во маркетите би биле празни, а цените на храната би отишле во стратосферата.
Денес е 20 мај, Светскиот ден на пчелите. Под овогодинешното меѓународно мото „Заедно за луѓето и планетата – партнерство што нè одржува сите“, научниците и економистите уште еднаш се обединија околу истата теза: пчелите не се само биолошко чудо, туку и столбови на глобалната економија.
Кошницата всушност претставува совршена природна лабораторија која покрај медот, произведува уште пет есенцијални производи со неверојатни својства:Матичен млеч: Најексклузивниот производ од кошницата, со кој се храни само матицата, познат по своите регенеративни и имуностимулативни својства.
Прополис: Смеса од смоли која пчелите ја користат како „цемент“ за дезинфекција на кошницата. За луѓето, тој е еден од најсилните природни антибиотици и антиоксиданси.
Пчелен полен: Протеинска бомба и суперхрана која изобилува со аминокиселини и витамини.
Пчелен восок: Градежниот материјал за саќето, кој денес има незаменлива улога во козметичката и фармацевтската индустрија.
Пчелен отров (Апитоксин): Течност со која пчелата се брани, а која во медицината се користи за третирање на ревматски заболувања и воспалителни процеси.
Факт е дека во светот постојат околу 25.000 различни видови пчели (медоносни, диви, солитарни, бумбари), но сите тие споделуваат една заедничка карактеристика – фасцинантна работна етика.
Зад секоја лажичка мед стои неверојатна статистика. Само во еден единствен ден, една пчела-работничка може да посети помеѓу 1.000 и 7.000 цветови. За да се собере само еден килограм мед, целата кошница мора да направи колективен напор кој вклучува слетување на дури четири милиони цветови.
Поради климатските промени, неконтролираната употреба на пестициди и уништувањето на биодиверзитетот, стапката на изумирање на опрашувачите денес е од 100 до 1.000 пати повисока од нормалната.
Датумот за овој светски ден не е избран случајно. На денешен ден, 20 мај 1734 година, роден е Антон Јанша, словенечкиот пионер на модерното пчеларство кој прв јавно ја истакнал важноста на заштитата на овие инсекти.
Денес, во 2026 година, пораката е поитна од кога било. Пчелите не бараат многу од нас – бараат само малку помалку хемија во нивите, повеќе засадени автохтони цвеќиња во нашите дворови и свест дека секој пат кога посегнуваме по храна, јадеме благодарение на нив. Да ги заштитиме, бидејќи со нивниот спас, всушност се спасуваме себеси.
