Декада по големиот пад на глобалната нуклеарна индустрија, сега се чини дека оваа технологија повторно добива на популарност. Пред 10 години, нуклеарната енергија изгледаше како да е на пат да исчезне. Грижите за безбедноста, високите трошоци и решавањето на проблемот со радиоактивниот отпад доведоа до забавување на растот на индустријата која некогаш беше сметана за револуционерен извор на евтина и обилна енергија, пишува BBC.
Но, во последните години, темата за нуклеарната енергија повторно се врати во јавниот и политичкиот фокус. Технолошки гиганти како Microsoft, Google и Amazon објавија инвестиции во овој сектор, додека растечките притисоци врз развиените земји да ги намалат емисиите на јаглерод создаваат нова перспектива за оваа технологија. Но, колку е вистински овој повраток и дали нуклеарната енергија има иднина?
Во 1950-те и 1960-те години, нуклеарните реактори беа гледани како клуч за глобална енергетска револуција. Технологијата која можеше да произведе огромни количини енергија, контролирајќи ги истите сили кои ги создаваат атомските бомби, изгледаше како решение за барањата за растечката електрична енергија. Со еден килограм ураниум кој произведува 20.000 пати повеќе енергија од еден килограм јаглен, изгледаше како да нема граници за потенцијалот на нуклеарната енергија.
Но, набрзо по започнувањето на оваа индустрија, се појавија значајни контроверзи. Чернобилската катастрофа во 1986 година, која разнесе радиоактивна контаминација низ Европа, ја зголеми загриженоста на јавноста и политичарите за безбедноста на нуклеарната енергија. После оваа трагедија, многу земји ги ограничија или сосема ги стопираа своите планови за нови нуклеарни електрани.
И повторно, нуклеарната несреќа во Фукушима во 2011 година ја обновила глобалната криза на доверба во нуклеарната енергија. Во Јапонија, сите реактори беа исклучени, а само 12 се повторно во функција. Германија дури и се обврза да ја напушти нуклеарната енергија и да ја замени со обновливи извори на енергија.
Сепак, и покрај овие предизвици, развојот на нуклеарната индустрија не запре целосно. Во Кина, која имаше само 13 нуклеарни реактори во 2011 година, сега има 55, со уште 23 во изградба. За Пекинг, нуклеарната енергија останува клучен дел од напорите за задоволување на растечките енергетски потреби.
Денес, повеќе земји се враќаат на нуклеарната енергија како решение за зголемените барања за енергија и како начин да ги исполнат обврските согласно Парискиот договор. Глобалниот пораст на температурите и обновената потреба за енергетска безбедност по инвазијата на Русија врз Украина се дополнителни фактори кои ја охрабруваат оваа промена.
Пример за ова е Јужна Кореја, која ги отфрли плановите да ја намали зависноста од нуклеарна енергија во иднина и наместо тоа, одлучи да гради нови нуклеарни електрани. Франција, која веќе зависеше од нуклеарната енергија за 70% од својата електрична енергија, сега планира да изгради до осум нови реактори.
Дополнително, на глобалниот самит за климатски промени COP29 во Азербејџан, САД потврдија дека имаат намера тројно да ја зголемат својата нуклеарна енергија до 2050 година. Со нив, 31 земја се согласиле да ја зголемат употребата на нуклеарната енергија, вклучувајќи ги и Велика Британија, Франција и Јапонија.
Овој повраток на нуклеарната енергија се поддржува со напори за забрзан развој на нови технологии, како што се брзи и безбедни реактори, и со меѓународни договори за истражување и иновации. Важноста на нуклеарната енергија како една од нискоемисионите технологии за борба против климатските промени беше истакната во резолуцијата од COP28, која повика на забрзан развој на оваа индустрија.
И покрај сите предизвици, нуклеарната енергија повторно е на агендата, како дел од решенијата за глобалните енергетски и климатски проблеми. Но, ќе успее ли овој нов повраток? Само времето ќе покаже.
Фото: pexels
