Во пресрет на Василица.
Василица во моето детство во Битола
Василица во моето детство во Битола имаше некоја посебна тишина и светлина, како градот да дишеше побавно, а душите на луѓето да беа поблиску до Бога. Беше тоа празник што не се чекаше само поради трпезата, туку поради чувството дека започнува нешто ново, чисто и благословено.
Уште од рано утрото, мајка ми го палеше кандилото пред иконата на Свети Василиј Велики. Мирисот на темјан се мешаше со студениот битолски воздух што влегуваше низ малите прозорци. Надвор, калдрмата тивко крцкаше под чекорите на луѓето што одеа кон црквата.
Во нашата куќа, Василица не можеше да помине без мазник со паричка. Баба ми го месеше со посебна почит, прекрстувајќи се пред да го стави во фурна. „Кој ќе ја најде паричката, ќе има среќа цела година“, велеше таа, а ние, децата, со нетрпение ја чекавме таа магична минута кога мазникот татко ми ќе го вртеше на трпезата. Секој залак беше надеж, секоја насмевка, радост.
Вечерта пред Василица беше исполнета со детски гласови. Одевме од врата до врата, со ѕвончиња и песна, честитајќи ја Новата година по стар календар. „Сурова, сурова година…“ одекнуваше низ маалото, а домаќините нè даруваа со ореви, јаболка и по некоја паричка. Не беше важно колку ќе собереме, туку чувството дека сме дел од нешто поголемо, од традиција што се пренесува од поколение на поколение.
Трпезата на Василица беше скромна, но полна со љубов. Посна храна, гравче, туршија, сарма и топол леб. Татко ми секогаш велеше дека на Василица најважно е срцето да ти е чисто, а мислите мирни. Се зборуваше тивко, со почит, како да не сакаме да ја вознемириме новата година што штотуку влегла во домот.
Денес, кога ќе се сетам на тие Василици во Битола, срцето ми се исполнува со благодарност. Тоа не беа само празници, туку лекции по вера, трпение и заедништво. Василица ме научи дека традицијата не живее во обичаите, туку во љубовта со која ги практикуваме.
И секоја година, кога ќе го запалам кандилото и ќе ја прекршам погачата, во мислите повторно се враќам во моето детство, во студените, но топли битолски Василици, каде што сè започнуваше со вера и завршуваше со надеж.
Вера М Самарјанин
Вера Самарјанин: Василица во моето детство во Битола
