Процесот на осамостојување на Република Македонија во текот на 1991 година претставува клучен пресврт во нејзината современа историја, означувајќи го преминот од федерална единица во рамките на Социјалистичка Федеративна Република Југославија (СФРЈ) во суверена и независна држава. Овој транзициски период се одвиваше низ серија правни, политички и институционални чекори во контекст на пошироката југословенска криза.
Првите значајни институционални чекори започнаа со одржувањето на првите повеќепартиски избори во ноември и декември 1990 година. По конституирањето на првото повеќепартиско Собрание, на 25 јануари 1991 година, пратениците едногласно ја усвоија Декларацијата за сувереност на Социјалистичка Република Македонија. Овој документ ја дефинираше сувереноста на републиката во согласност со нејзиното природно и стекнато право на самоопределување и го отвори патот кон целосна независност.Набргу потоа, на 27 јануари 1991 година, Собранието го избра Киро Глигоров за прв претседател на Републиката, додека Никола Кљусев беше назначен за претседател на првата експертска Влада. Во услови на зголемени воени судири во Словенија и Хрватска, македонското раководство започна подготовки за изјаснување на граѓаните за идниот статус на државата.
Клучниот легитимитет за осамостојувањето беше обезбеден преку референдумот одржан на 8 септември 1991 година. Граѓаните одговараа на прашањето: „Дали сте за самостојна Македонија со право да стапи во иден сојуз на суверени држави на Југославија?“.Според официјалните податоци на Државната изборна комисија, од вкупниот број запишани гласачи, на гласање излегоа 75,72%.Од граѓаните кои гласаа, дури 95,26% се изјаснија позитивно за независност. Резултатите покажаа дека над 72% од вкупното гласачко тело ја поддржа идејата за суверена држава.Поголемиот дел од албанското етничко малцинство, по повикот на нивните тогашни политички партии, го бојкотираше референдумското изјаснување, што остави белег врз внатрешната политичка динамика во тој период.
Врз основа на референдумските резултати, Собранието на 17 септември 1991 година ја усвои Декларацијата за прифаќање на резултатите од референдумот, со што формално се потврди волјата на граѓаните за конституирање на независна држава.Следниот суштински чекор беше донесувањето на новиот Устав. На 17 ноември 1991 година, со 92 гласа „за“, Собранието го усвои Уставот на Република Македонија, со кој се дефинираа темелните вредности на државниот поредок, вклучувајќи ги суверенитетот, демократијата и заштитата на основните човекови права.
Процесот на меѓународно признавање беше комплексен поради противењето на Грција во однос на името на државата. На крајот на 1991 година, т.н. Арбитражна комисија во рамките на Конференцијата за Југославија (Бадинтерова комисија) заклучи дека Македонија ги исполнува сите услови за меѓународно признавање утврдени од Европската заедница.Во текот на 1992 година, македонските власти успешно го договорија мирното повлекување на Југословенската народна армија (ЈНА) од територијата на републиката, со што се избегнаа воените конфликти што ги зафатија останатите поранешни југословенски републики. Процесот на етаблирање на меѓународен план беше заокружен на 8 април 1993 година, кога земјата беше примена за 181-ва полноправна членка на Обединетите нации, под привремената упатница „Попоранешна Југословенска Република Македонија“.
По повеќе од две децении меѓународна блокада и статус кво наметнати од нерешениот билатерален спор со Грција, прашањето за името доби институционална завршница во периодот меѓу 2018 и 2019 година. На 17 јуни 2018 година, премиерите на двете земји го потпишаа Преспанскиот договор, со кој се дефинираше новото официјално име на државата за севкупна употреба — Република Северна Македонија. По спроведените уставни измени во македонското Собрание и ратификацијата на договорот во грчкиот Парламент, промената официјално стапи во сила на 12 февруари 2019 година. Оваа одлука овозможи деблокирање на евроатлантските процеси на земјата, што резултираше со формално зачленување во НАТО како триесетта полноправна членка на 27 март 2020 година, со што се заокружи една долга фаза од надворешнополитичкото позиционирање на државата.
